| ...a Tarnowskie są nadal Góry, Ruda jest nadal Śląska, a Dąbrowa jest nadal | Górnicza. na ten temat już dyskutowaliśmy - odsyłam do obowiązującego nazewnictwa Głównego Urzędu Statystycznego

Ustalanie obowiazujacego nazewnictwa geograficznego nie lezy w gestii GUS,
tylko ministra wlasciwego ds. administracji - obecnie MSWiA (a dokladnie
Komisji Ustalania Nazw Miejscowosci i Obiektow Fizjograficznych).

| Ustalanie obowiazujacego nazewnictwa geograficznego nie lezy w gestii GUS,
| tylko ministra wlasciwego ds. administracji - obecnie MSWiA (a dokladnie
| Komisji Ustalania Nazw Miejscowosci i Obiektow Fizjograficznych).

A ustalanie nazw przystanków leży w gestii KZK za aprobatą gminy i GUS czy
MSWiA nie ma z tym nic wspólnego.

| Ustalanie obowiazujacego nazewnictwa geograficznego nie lezy w gestii GUS, | tylko ministra wlasciwego ds. administracji - obecnie MSWiA (a dokladnie | Komisji Ustalania Nazw Miejscowosci i Obiektow Fizjograficznych). A ustalanie nazw przystanków leży w gestii KZK za aprobatą gminy i GUS czy MSWiA nie ma z tym nic wspólnego.

Exactly ;-)

Beskid Wysoki podobnie jak kilka innych nazw, np Beskid Średni zostały początkowo zastąpione nowymi nazwami w 1966 roku podczas międzynarodowego sympozjum zorganizowanego przez polskie Towarzystwo Geograficzne i Zakład Geografii Fizycznej Uniwersytetu Warszawskiego. W 1987 r. po uzupełnieniach i poprawkach nazwy regionów zostały oficjalnie zatwierdzone przez Komisję Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych przy Urzędzie Rady Ministrów i opublikowane w oficjalnym wydawnictwie Nazwy Geograficzne Rzeczypospolitej Polskiej w 1991 roku (gdyby ktoś był zainteresowany to posiadam tą publikację). Nazwy te obowiązują wyłącznie i do ich starych nazw nie ma co powracać.
Obecnie Beskid Żywiecki dzieli się na trzy główne grupy:
- Grupa Wielkiej Raczy,
- Grupa Pilska i Lipowskiej,
- Grupa Babiej Góry i Pasmo Policy.
Przynależność Jałowca, (tudzież Mędralowej), jak i Lubania również została ostatecznie rozwiązana w 1987 roku.

Skończyłem opracowywać wniosek, a w szczególności dwa załączniki do niego i projekt uchwały Rady Miejskiej w Kielcach, bo one najwięcej czasu zajęły o przystąpieniu do sporządzania uchwały o podziale topograficznym Miasta Kielc na dzielnice, osiedla i jednostki osiedlowe na podstawie przedłożonego przez mnie materiału oraz o wystąpienie w tej sprawie do Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, do czego obliguje art. 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych. Planuje go złożyć jeszcze w najbliższym tygodniu.
Łącznie 27 stron maszynopisu plus załącznik graficzny. Miejmy nadzieję, że się tym zainteresują. Starałem się, żeby to jakoś wyglądało. Obyśmy jeszcze doczekali uregulowania prawnego nazw poszczególnych fragm. miasta.
PS: dzielnica to nie dzielnica w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

michal_ck dnia Pią Wrz 14, 2007 11:52 pm, w całości zmieniany 1 raz

Anula - poczytaj Naszą Trojwies z wrzesnia bodajze. Dowiesz sie tam, ze to nie pomysl kogos z forum. Wlasciwie nie pojawil sie na forum nikt komu sie ten pomysl podoba.
Zauwazam jeden pozytywny aspekt:
Bodaj pierwszy raz od dluzszego czasu radni oraz wojt z urzednikami chca 'dyskutowac' z mieszkancami o jakims problemie. Mnie sie zawsze wydawalo, ze to jedno -jedyne spotkanie w roku jakim jest Zebranie Wiejskie ma sluzyc tylko jednemu - zeby nikt nie powiedzial ze wladza nie chca dyskutowac z mieszkancami.

Art. 8.

1. Urzędowa nazwa jest ustalana, zmieniana lub znoszona na wniosek rady gminy, na której obszarze jest położona miejscowość lub obiekt fizjograficzny.

2. Rada gminy przedstawia wniosek, o którym mowa w ust. 1, ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej za pośrednictwem wojewody. W przypadku wniosku dotyczącego nazwy miejscowości zamieszkanej rada gminy jest obowiązana uprzednio przeprowadzić w tej sprawie konsultacje z mieszkańcami tej miejscowości, w trybie, o którym mowa w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z późn. zm. 2)).

3. Urzędowa nazwa może być ustalona, zmieniona lub zniesiona przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej z jego inicjatywy, a także z inicjatywy Komisji. Przed ustaleniem, zmianą lub zniesieniem urzędowej nazwy minister występuje do rady gminy, starosty, właściwego miejscowo wojewody i Komisji, a w przypadku obiektu fizjograficznego także zarządu województwa - o opinię. Opinia rady gminy jest poprzedzana przeprowadzeniem konsultacji z mieszkańcami miejscowości, której sprawa dotyczy.

Wiec kto to wymyslil? Radni czy minister?

Spór o nazwę Kowal Oleckich nieco zaciemnia sprawę w temacie "Masakra piłą mechaniczną" postanowiłem więc otworzyć nowy temat do dyskusji.
Nie trzeba specjalistów jezykoznawców aby za pieniadze roztrząsali problem odmiany nazwy Kowale Oleckie, wystarczy spojrzeć w obowiazujący Alfabetyczny Wykaz Miejscowości w Polsce i mamy tam zapisaną jako obowiązującą odmianę w dopełniaczu - Kowali Oleckich. Jest to endonim standaryzowany przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, tak przynajmniej sadzę. Taki tez obowiązuje urzędowo, ale mozna to zmienić jeśli ludzie sobie uzmysłowią że z Warszawy przyszło im zarządzenie, że mieszkają juz w tym samym miejscu ale jeśli wracają do wsi to już o innej nazwie.
Pozostaje jednak tradycja, bowiem nie spotkałem jeszcze żadnego mieszkańca który jechałby do swego domu do Kowali, nie, oni wracają do Kowal. Można by dalej udziwniać i jako prawidłową formę określić do Kowalów Oleckich, etc.

A właśnie, że tak, tradycja jest najważniejsza mospanie! To do "miejscowego". Sama nazwa Kowale Oleckie ukształtowała się i przejęta została z anachronizmu gwarowego, a więc tradycji mazurskiej. W innym przypadku mielibyśmy do czynienia z odmianą Kowale Oleccy i wtedy nowo proponowana odmiana jak najbardziej mogłby funkcjonować zgodnie z regułami jezyka polskiego. Jednakoż zreformowana gramatyka języka polskiego nie ma żadnego powiązania z tworzeniem się nazw miejscowości wywodzących sie często sprzed stuleci i dlatego należy uszanować zachowaną wśród ludu tradycyjną odmianę jezykową.
Możnaby domniemać, że nazwa tradycyjna wywodzi się etymologicznie od nazwiska Kowalewskich, założycieli okolicznego dworu. Wiec ludzie wracali do domu do Kowal-ewskich, co w czasach póżniejszych przerodziło się w połączeniu z przymiotnikowym określeniem przynależności do powiatu oleckiego jako Kowale Oleckie a wracano do domu do Kowal Oleckich. Tego bym sie trzymał i takiej odmiany użyłem w opracowanych dla tego regionu publikacjach krajoznawczych.
Wszystkie drogi prowadzące do Kowal Oleckich były onegdaj pięknie obsadzone drzewami, teraz drogi do Żukowskich Kowali Oleckich zostały bezsensownie ogołocone z drzew. Azaliż pustka w przyrodzie okolicznej ma dorównać pustce umysłowej urzędników

KONSTYTUCJA
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Tekst uchwalony w dniu 2 kwietnia 1997 r. przez Zgromadzenie Narodowe.
Rozdz. II, Art. 35.
1. Rzeczpospolita Polska zapewnia obywatelom polskim należącym do mniejszości narodowych i etnicznych wolność zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury.
2. Mniejszości narodowe i etniczne mają prawo do tworzenia własnych instytucji edukacyjnych, kulturalnych i instytucji służących ochronie tożsamości religijnej oraz do uczestnictwa w rozstrzyganiu spraw dotyczących ich tożsamości kulturowej.
http://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/polski/kon1.htm

Dz.U. z 2005 r. Nr 17, poz. 141
U S T A W A z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym

Rozdział 2
Używanie języka mniejszości

Art. 12.
1. Dodatkowe tradycyjne nazwy w języku mniejszości mogą być używane obok:
1) urzędowych nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych,
2) nazw ulic
- ustalonych w języku polskim na podstawie odrębnych przepisów.
2. Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, mogą być używane jedynie na
obszarze gmin wpisanych do, prowadzonego przez ministra właściwego do spraw
wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych Rejestru gmin, na
których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości, zwanego dalej
"Rejestrem gmin". Wpisu do Rejestru gmin dokonuje minister właściwy do spraw
wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych na wniosek rady
gminy, na której obszarze nazwy te mają być używane, z zastrzeżeniem ust. 7 i
art. 13 ust. 1-7.
3. Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, nie mogą nawiązywać do nazw z
okresu 1933-1945, nadanych przez władze Trzeciej Rzeszy Niemieckiej lub
Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich.
4. Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, mogą być wprowadzone na terenie
całej gminy lub w poszczególnych miejscowościach.
5. Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, umieszczane są po nazwie w języku
polskim i nie mogą być stosowane samodzielnie.
6. Ustalenie dodatkowej nazwy w języku mniejszości następuje zgodnie z zasadami
pisowni tego języka.
7. Dodatkowa nazwa miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku
mniejszości może być ustalona na wniosek rady gminy, jeżeli:
1) liczba mieszkańców gminy należących do mniejszości jest nie mniejsza niż
20% ogólnej liczby mieszkańców tej gminy, lub, w przypadku miejscowości
zamieszkanej, za ustaleniem dodatkowej nazwy miejscowości w języku
mniejszości opowiedziała się w konsultacjach, przeprowadzonych w trybie
określonym w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie
gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 191, z późn. zm.)[1], ponad połowa
mieszkańców tej miejscowości biorących udział w konsultacjach;
2) wniosek rady gminy uzyskał pozytywną opinię Komisji Nazw Miejscowości i
Obiektów Fizjograficznych, utworzonej na podstawie ustawy z dnia 29
sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów
fizjograficznych (Dz.U. Nr 166, poz. 1612).
8. Do ustalania dodatkowych nazw ulic w języku mniejszości zastosowanie mają
przepisy ustawy, o której mowa w ust. 7 pkt 1.
http://ks.sejm.gov.pl/proc4/ustawy/223_u.htm

Ministerstwo zgodziło się na nazwę Sankt Annaberg. Wojewoda się od tej decyzji odwołał.
Góra św. Anny to po niemiecku Annaberg czy Sankt Annaberg? Problem nie jest wcale teoretyczny. Wkrótce bowiem zgodnie z ustawą o mniejszościach narodowych w gminach mniejszościowych pojawią się tablice z podwójnymi nazwami miejscowości.

Dotyczy to także gminy Leśnica i leżącej na jej terenie Góry Świętej Anny. Leśnica została wpisana do ministerialnego rejestru gmin, na obszarze których używa się nazw w języku mniejszości. W rejestrze tym znalazła się - zgodnie z wnioskiem władz gminy Leśnica - nazwa Sankt Annaberg.

Jak poinformował nas Dobiesław Rzemieniewski, naczelnik Wydziału ds. Mniejszości Narodowych w MSWiA, pozytywną opinię w sprawie Sankt Annaberg wydała Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych. Po dokonaniu wpisu do rejestru odwołał się jednak Opolski Urząd Wojewódzki. Ze względu na wątpliwości wojewody, ministerstwo poprosiło komisję o dodatkowe informacje.

Naczelnik nie ukrywa, że Sankt Annaberg może zostać wykreślony przez ministra z rejestru jako nazwa pochodząca z lat 1933-1945.
- A już uwierzyliśmy, że i u nas jest trochę normalności - komentuje Hubert Kurzał, burmistrz gminy Leśnica. - To prawda, że nazwa Sankt Annaberg została formalnie wprowadzona w 1934, czyli w czasie rządów Hitlera, ale chyba nikt nie sądzi, że Hitler chrystianizował nazewnictwo na Śląsku. Poza tym co to za faszystowska nazwa, skoro Sankt Annaberg znajdujemy już w XIX-wiecznych dokumentach księgowych franciszkanów, co przypomnieliśmy we wniosku do ministerstwa. Do stosowania prawa potrzebny jest jeszcze rozsądek. Gdyby odwołanie wojewody okazało się skuteczne i musielibyśmy używać nazwy Annaberg, byłby to absolutny skandal.

Za utrzymaniem Sankt Annaberg opowiada się także ks. dr Andrzej Hanich, znawca dziejów Góry św. Anny i autor "Skorowidzu nazw miejscowości diecezji opolskiej", z którego pochodzi informacja o ustanowieniu tej nazwy 18 lipca 1934.

- Słusznie unika się używania nazewnictwa wprowadzonego za rządów faszystowskich, ale w tym przypadku warto zrobić wyjątek - uważa ks. Hanich. - W XIX wieku obok siebie funkcjonowały nazwy Annaberg, Sankt Annaberg czy Góra Świętoanieńska. Za pozostawieniem nazwy Sankt Annaberg przemawia także to, że jest ona analogiczna do polskiej nazwy Góra św. Anny. Annaberg źle się u nas kojarzy. Właśnie Górę Anny usiłowały w latach 60. forsować władze PRL.

Ks. Hanich przypomina także, iż władze hitlerowskie najwyraźniej nie uważały nazwy Sankt Annaberg za swoją, bo już w latach 30. próbowały z niej wykreślić patronkę tego miejsca. Propagowały wtedy Ahnenberg (góra kultu przodków).

Wojewoda Ryszard Wilczyński wyjaśnia motywy odwołania.
- Skoro nazwy pochodzące z okresu 1933-1945 nie mogą być używane, to stojąc na gruncie prawa, mamy związane ręce - tłumaczy. - Prawo nie przewiduje wszystkich możliwości, jakie niesie życie, ale to jeszcze nie znaczy, że powinniśmy je obchodzić.

Jednocześnie jednak Ryszard Wilczyński stara się zrozumieć intencje zwolenników nazwy Sankt Annaberg. Dlatego dziś spotka się ze swoimi pracownikami, by raz jeszcze przedyskutować problem.

- Być może poszliśmy o krok za daleko - przyznaje wojewoda. - Będziemy się zastanawiać, czy nie wycofać odwołania
www.nto.pl

Trafiłem na allegro na książkę "katalog zabytków budownictwa przemysłowego w polsce III/4" wedle niej, znaczy choćby spisu treści jaką autor zamieścił wnioskuje że tereny olkuskie to istna skarbnica obfitująca w setki kopalń ... przepraszam że grafika duża i post rozjechany, ale z allegro wkrótce to zniknie, a ja rozpoczynam poszukiwania książki na szeroką skale

Foto nie moje a z aukcji Pana graffic (chyba się nie obrazi)


Tekst skopiowany z aukcji pana graffic:

1971r stan bdb (exlibris) 128str SPIS TREŚCI Wstęp — Eugeniusz Kry gier ^ Zarys historii górnictwa w powiecie olkuskim — Danuta Molenda ... 13 Katalog zabytków 3! Wykaz źródeł i literatury (z podaniem używanych skrótów) .... 51 Słownik wyrazów technicznych 55 Indeks 58 Ilustracje 63 Spis ilustracji 119 WSTĘP Wydawane od 1958 r. zeszyty Katalogu zabytków budownictwa prze mysłowego w Polsce, których do obecnej chwili ukazało się 9 (11 powia tów), nie były kompletne. Pominięto w nich bowiem świadomie zabytki górnictwa, na co zwrócono uwagę w dołączonym do pierwszego zeszytu wstępie do instrukcji inwentaryzacyjnej1. Niedociągnięcie to w stosunku do założeń Katalogu uzasadniano wówczas względami praktycznymi, jak żmudność i czasochłonność poszukiwań, trudność identyfikacji i lokali zacji, które wpłynąć mogły na znaczne opóźnienie pełnego rozwinięcia akcji inwentaryzacyjnej szczególnie pilnej w odniesieniu do zachowa nych jeszcze zabytków przemysłowych zagrożonych przez postęp tech niczny i szybką rozbudowę przemysłu. Zdawano sobie również sprawę z konieczności sprecyzowania szczegółowych wytycznych dla zakresu rzeczowego i chronologicznego i dla metod rejestracji tego typu zabyt­ków, stanowiących pod względem swojej problematyki historyczno-kon-strukcyjnej grupę najbardziej odrębną. W 1963 r. z inicjatywy redaktora Katalogu zabytków budownictwa przemysłowego w Polsce prof. J. Pazdura przystąpiono w ramach Insty tutu Historii Kultury Materialnej PAN do prac, które miały lukę tę wy pełnić. Złożonego zadania podjął się kolektyw z udziałem historyka gór nictwa dr Danuty Molendy, historyka techniki mgra Aleksandra Sała-dziaka oraz kierownika zespołu ■— historyka budownictwa przemysło wego mgra Eugeniusza Krygiera. Podczas prac terenowych korzystano z życzliwej pomocy Dyrekcji KGH „Bolesław" oraz cennych konsultacji geologów i górników tych zakładów, a szczególnie mgr inż. mgr inż. Krystyny Skalskiej, Józefa Niewdany, Wojciecha Urbana, Jerzego Własnowolskiego, a także w sto sunku do całości powiatu mgr. inż. Ludwika Szóstka z PG Kraków i mgr. inż. Tadeusza Gałkiewicza z ZGHMN Katowice. Wszystkim skła damy w tym miejscu serdeczne podziękowania. Badania finansowane były przez IHKM PAN oraz przez Zwlązkowe Muzeum Górnicze w Sosnowcu. Muzeum to, kierowane przez mgr. Wa cława Stadnika, wykorzystało spostrzeżenia zespołu do przeprowadzenia w latach 1964—1968 w rejonie Olkusza Starego badań średniowiecznych wyrobisk górniczych2. Badania terenowe prowadzone były w latach 1963—1968. Częściowe wyniki prac referowano na Sesji Naukowej IHKM w Katowicach w 1963 r„ na zebraniu wewnętrznym IHKM w 1966 r. z udziałem specja listów oraz w formie komunikatu o inwentaryzacji zabytków górnictwa w Polsce na międzynarodowym sympozjum, poświęconym ochronie za bytków techniki w Pradze w 1937 r.3 Wybór powiatu olkuskiego jako terenu prac inwentaryzacyjnych nie był przypadkowy. Podyktowało go wiele względów tak historycznych, jak i współczesnych. Powiat ten posiada bowiem bardzo bogatą tradycję górniczą. Udokumentowane źródłami pisanymi prace górnicze trwały tu nieprzerwanie od średniowiecza i obajmowały zarówno złoża rud metali nieżelaznych, jak żelaza, kamienia, a w niewielkim stopniu i węgla. Działalność ta zostawiła liczne ślady w terenie. Naturalnie nie wszyst kie zachowały się do dziś (szczególnie zanikły ślady górnictwa kamienne go i żelaza), ale i to, co pozostałe, reprezentuje lepszy stan zachowania niż ślady górnictwa w sąsiednim powiecie będzińskim czy na Górnym Śląsku, gdzie są one o wiele bardziej zniszczone. W ostatnich latach po wiat olkuski jest terenem znacznej intensyfikacji prac górniczych. Po wstają tu nowe kopalnie, a dotąd działające ulegają rozbudowie i mo dernizacji. Powiat olkuski staje się głównym polskim zagłębiem cynko wym. Zrozumiałe jest, iż w tych warunkach wzrasta zainteresowanie tradycjami górniczymi tego rejonu, które można przybliżyć i przedsta wić dzięki inwentaryzacji zabytków. Można też w ten sposób zapobiec choć częściowo procesowi niwelacji śladów dawnej działalności górniczej. O wyborze powiatu olkuskiego jako terenu wzorcowych prac inwen-taryzatorskich zadecydowała również względna obfitość źródeł archiwal nych i kartograficznych dotyczących tego obszaru. Bez wiadomości hi storycznych uzyskanych z przeprowadzonej wcześniej kwerendy identy- fikacja większości obiektów byłaby niemożliwa. Ujawniło to się szcze gólnie przy opracowywaniu obiektów, do których brak było materiałów historycznych. Bywało i odwrotnie, gdy obiekt znany z materiału pisa nego i kartograficznego był już w terenie zupełnie nieczytelny. Podkreślić tu należy szczególnie pomocną rolę kartografii nie tylko przy odtwarzaniu dziejów górnictwa, ale i przy odszukaniu w terenie (ego śladów. Mapy były często główną podstawą przestrzennego i chro nologicznego rozpoznania obiektów. Ich nieodzowność ujawniała się szcze gólnie w przypadkach, kiedy miało się do czynienia z nawarstwieniem obiektów z różnych okresów. Dzięki dawnym mapom można było ustalić stare nazwy rzek i potoków czy pagórków oraz różne nazwy lokalne, występujące w źródłach, a dziś zaginione lub zmienione. Zakres chronologiczny Katalogu przewiduje umieszczenie w nim za bytków od czasów najdawniejszych. Granicę górną wyznaczać winien, tak jak w innych gałęziach przemysłu objętych instrukcją do Katalogu, historyczny etap rozwoju technicznego, a nie umowna data. W stosunku do instrukcji inwentaryzacyjnej dla obiektów uwzględ nianych dotąd w Katalogu zabytków budownictwa przemysłowego w Polsce zakres rzeczowy katalogu zabytków górnictwa różni się tym, że uwzględnia wszystkie typy kopalń, począwszy od dołów, kończąc na roz winiętym typie kopalni sztolniowej. Jeśli części podziemne kopalni są niedostępne, wówczas katalog rejestruje tylko elementy budowlane na ziemne, jak roznosy sztolni, świetliki, wieże szybowe, zespoły zabudo wań pomocniczych, urządzenia służące do wzbogacania rud, o ile są z kopalnią związane. Katalog uwzględnia także wyposażenie techniczne służące do urabiania, transportu, odwadniania, wentylacji i inne, o ile ma ono charakter zabytkowy, a także dawne drogi przewozowe w obrę bie kopalni. To samo dotyczy nie tylko obiektów zachowanych w ca łości, lecz także reliktów budowli i innych pozostałości po produkcji. Przy pracach na terenie powiatu olkuskiego pierwotnie przewidywa no inwentaryzację zabytków górniczych tak na powierzchni, jak i pod ziemią. Dzięki życzliwemu ustosunkowaniu się Dyrekcji KGH „Bolesław" można było obejrzeć niektóre stare wyrobiska w obecnym polu górni-:zym. Mimo iż zachowały się. ciągi dawnych chodników oraz komory, włączenie ich do katalogu natrafiało na duże trudności. Wyrobiska te bowiem, obecnie nie eksploatowane, zagrożone są zawałem i niezabez pieczone, bez wentylacji, często trudno lub zupełnie niedostępne. Wy konanie opisów inwentaryzacyjnych oraz ustalanie datowania tych obiek tów, nieraz wielokrotnie w różnych czasach czynnych, jest w praktyce niemożliwe. Z tego względu przy naszych środkach technicznych trzeba było z wyrobisk podziemnych całkowicie zrezygnować i w katalogu uwzględniać tylko napowierzchniowe ślady działalności górniczej. Najłatwiejsze stosunkowo do zarejestrowania były zabytki górnictwa kruszcowego jako skupione terytorialnie w jednej tylko części powiatu i możliwe do identyfikacji. Większe już trudności sprawiły siady gór nictwa rud żelaza. Mimo poświadczenia istnienia wielu kuźnic nie zaw sze udało się odszukać ślady prac górniczych. Związane to być mogło zarówno z tym, że rudę dowożono z innych okolic, jak i z tym, ze prace płytkie, powierzchniowe nie zostawiły do dziś żadnych śladów w terenie, zostały one zatarte przez późniejszą działalność gospodarczą człowieka. Najtrudniejszy problem przedstawiała jednak rejestracja dawnych ka mieniołomów, kopalń glinki itp. Zarówno czynnych do dziś, jak i nie czynnych kamieniołomów jest na terenie powiatu olkuskiego setki. Wiele z nich to małe polne kamieniołomy, które musiały działać krótko. Okreś lenie czasu ich użytkowania i stosowanych w nich metod, a zatem iden tyfikacja ich jako obiektów zabytkowych, nie jest możliwe bez źródeł pisanych lub kartograficznych. Jednak górnictwo kamienne bardzo rzad ko występowało w źródłach. Dlatego spośród licznych obiektów w tym zakresie katalog uwzględnił tylko kilka, a mianowicie te, co do których udało się ustalić jakiekolwiek dane historyczne. Katalog niniejszy nie obejmuje zabytków hutniczych, pozostałości dawnych hut w postaci resztek budynków czy zwalisk żużla, które wy stępują obficie na terenie powiatu. Wychodzono tu z założenia, że są one łatwiejsze do opracowania i mogą być objęte normalnym katalo giem budownictwa przemysłowego. Poza tym ten zeszyt katalogu prze znaczony jest dla specyficznego kręgu odbiorców. Ze względu na zwar tość problematyki stanowi on nie tylko dokumentację historyczną, ale może mieć także znaczenie dla współczesnych prac geologicznych (po szukiwanie złóż, rozpoznanie ich zasobów) i górniczych. Jak wyżej wspomniano, materiały do niniejszego zeszytu zbierano w latach od 1963 do 1968 i stan opisywany dotyczy tego czasu. Zniszcze nia obiektów następują znacznie szybciej niż gdzie indziej, np. gdzie dokonują ich tylko prace rolnicze. Stale rozwijający się na terenie pow. olkuskiego Kombinat Górniczo-Hutniczy „Bolesław" ze swoim oddzia łem „Olkusz" powoduje likwidację, niszczenie, zanikanie wielu obiek tów zabytkowych przez bezpośrednie prace górnicze (zasypywanie świe tlików sztolni Pileckiej koło Olkusza Starego, prowadzone na dużą ska lę roboty w rejonie Ujkowa Starego), przez likwidację obiektów usługo wych (np. szyb „Aleksander"), niwelowanie terenu dla zabudowy pro dukcyjnej (teren huty „Bolesław" w części dawnej kopalni „Jerzy"). Rozbudowa kombinatu „Bolesław" wiąże się ściśle z budownictwem mieszkalnym w Bukownie i w Olkuszu na dawnych terenach górniczych. W związku z modernizacją szlaku komunikacyjnego Kraków—Olkusz— Katowice na odcinku pn.-zach. od Olkusza poprowadzono nowoczesną szosę przez teren dawnych szybów. Tempo niszczenia jest szybkie, dla tego też pewne opisy straciły na aktualności, zyskał natomiast na swej wartości dokumentalnej niniejszy katalog. Rejestracja zabytków górniczych powiatu olkuskiego pozwoliła sfor mułować pewne wnioski praktyczne, związane z metodą podobnych prac inwentaryzacyjnych. Trudność sprawia często sama identyfikacja poszczególnego obiektu, wyodrębnienie go spośród innych. Dotyczy to szczególnie zapadlisk szy bów, występujących w dużych skupieniach, tworzących całe pola górni cze. Najbardziej właściwe wydało się tu przyjęcie zasady kryterium hi storycznego, odtworzenie, do jakiej jednostki produkcyjnej owe szyby należały, i traktowanie ich w tych ramach łącznie jako jeden obiekt. Du że trudności sprawiał fakt, że często były one użytkowane wielokrotnie, w różnych, nieraz bardzo odległych od siebie okresach, przez różne jed nostki produkcyjne, różne kopalnie. Zmieniał się także ceł eksploatacji, przedmiot produkowany, często była to najpierw galena, potem galman, blenda, a w końcu rudy żelaza. Dlatego rozbudowana została znacznie część historyczna każdego hasła. Prawidłowe odczytanie zasięgu poszczególnych obiektów, jak np. sztolnie, szyby jednej kopalni, napotyka poważne trudności. Powoduje je duża rozciągłość obiektów (nieraz po kilka kilometrów) oraz stale po stępujący proces niszczenia, jakiemu ulegają zarówno wskutek czyn ników naturalnych (np. zawały podziemne, rozmycie hałd wokół szybów i płuczek), jak i działalności ludzkiej (niwelowanie terenu przy budowie dróg czy domów, przy uprawie roli). Dlatego konieczne jest w czasie prac terenowych nanoszenie na mapę badanych obiektów w celu usta lenia ich zasięgu. Nanoś kartograficzny jest ponadto koniecznym uzu pełnieniem lokalizacji opisowej, najczęściej nie wystarczającej. Przy roz poznaniu cech zabytkowości i określeniu czasu powstania odgrywają rów nież zasadniczą rolę źródła pisane. Datowanie w oparciu o stosowane w górnictwie metody techniczno-budowlane jest wręcz niemożliwe ze wzglę du na ich silny tradycjonalizm. Ale i znajomość źródeł pisanych nie zaw sze jest w pełni miarodajna i wystarczająca, gdyż nie zawsze można je odnieść bez zastrzeżeń do znalezionego w terenie obiektu. Sukcesywne zagęszczenie się jednostek górniczych, ich nawarstwianie się, wielokrot na eksploatacja tych samych wyrobisk podziemnych czy hałd powierzch niowych, zakładanie w tym samym miejscu coraz to nowych płuczek itp. są przyczyną złego stanu zachowania się najstarszych obiektów i ich sła bej czytelności, zacierają obraz zabytku, często uniemożliwiając identy fikację. W niektórych przypadkach niezbędna wydaje się archeologiczna metoda badań. Ona dopiero umożliwi pełne rozpoznanie obiektów (prze- kroje szybów i ich hałd, świetlików, stawów płuczkowych z ich osadami). Wydaje się, że inwentaryzacja dokonywana być powinna w zespole ziożonym z historyka górnictwa, historyka techniki, dokumentalisty (fo tografie, pomiary, szkice sytuacyjne), geologa i archeologa. Badających obowiązuje dobra znajomość historyczna terenu umożliwiająca rozpozna nie obiektów i ich datowanie. Konieczne jest przeprowadzenie studiów przygotowawczych w oparciu o pełną dokumentację poszczególnych obiektów (literatura, źródła pisane, kartografia, rysunki pomiarowe, iko nografia). Pożądane jesL dysponowanie w terenie kompletem fotokopii planów archiwalnych, mapami topograficznymi w dużej skali, i co byioby najbardziej przydatne, zdjęciami lotniczymi terenów górniczych. W trak cie prowadzenia prac terenowych pożądane jest korzystanie z wszelkiego typu informacji, zarówno od zakładów górniczych, jak i od miejscowej ludności. Wskazane jest opracowywanie materiałów inwentaryzacyjnych na miejscu badań w pełnym zespole inwentaryzatorów dla konfrontacji zadań i ich bezpośrednich korekt. Ze względu na specyficzny charakter rejestrowanych obiektów zasto sowano nieco odmienny układ haseł i całego katalogu. Wydało się ko nieczne poprzedzenie tekstu haseł zarysem dziejów górnictwa na terenie powiatu. Ze względu na rolę źródeł i literatury zestawiono je dość ob szernie na końcu owego historycznego wstępu. Konieczny wydał się też słownik wyrazów technicznych, załączany zresztą także w niektórych po przednich tomach Katalogu. Materiał ułożono, jak i w innych zeszytach, według miejscowości (z podkreśleniem jej przynależności administracyjnej1 oraz produkcyjnej), w kolejności alfabetycznej, podobnie rysunki i mapy. W opisie każdego obiektu podano: 23.Jego identyfikację — szyby w masie lub pojedyncze, kopalnie od krywkowe, sztolnie, płuczki, kamieniołomy; przy szybach i płuczkach określono, jaki minerał nimi wydobywano lub w nich wzbogacano, od rębnie wydzielono szyby poszukiwawcze, badawcze, które nie służyły do właściwej eksploatacji; 24.Sytuację ogólną; 25.Historię obiektu — z odesłaniem do odpowiednich stron wstępu; 26.Opis obiektu. Eugeniusz Kry gier INDEKS opracował Eugeniusz Krygier Albrecht A., inż. 34 Antonio de Cento, Włoch, z w. ,,Ostho- wicz-Italus" 47 Austria 18 Banaszkiewicz, firma 28 Bank Polski 19 Będzin 35, 45 Biała, rz. 32, 37, 39, 47 Biała Przemsza, rz. 17, 27, 29, 30, 40, 45 Białe Bagno, rz. 17, 33 Białka, rz. 15, 17, 33 Biskupice 28 blenda 13, 22, 25, 26, 33, 49 Błędowska Pustynia 39 Bolesław 13—18, 24, 26—36, 40, 43, 43— —48 Bór Biskupi 15, 30 Bródek, rz. 17 „Brzezie" (Gorenice) 37 „Buczyna" (Podlesie) 43 Bukowno 13—15, 18, 20, 27, 29—31, 34, 35, 41, 43, 46, 48, 49 Bukowno, huta 18 Burki-Slawków zob. Sławków-Burki 30, 45 Bydlin 28, 35 Centauryjska sztolnia zob. Ostowicka cerusyt 13 Chechło 29 Chełmski M. 48 Chwaliboskie 27, 29, 45 cynkowo-ołowiowe złoże 13 Czajowski J. 32 Czarnagóra 15, 13 Czartoria, rz., zob. Sztola 17, 34, 45, 47 Czerna 37 Ćwiek 15, 24, 36, 49 Dąbrowa 20 Dąbrówka 15, 36, 47 Dehnego pompa 39 Deutsch D., geom, król. 18 Długa, leśnictwo 49 Dobra 28 Dobrzyński S., inż. 28 dozorstwo siewiersko-olkuskie 19 fabryka drutu 28 i.oiacja 43 „^rancorus" zob. Francusko-Rosyjskie Tow. Górnicze Francusko-Polskie Tow. Górnicze 25 Francusko-Rosyjskie Tow. Górnicze 23— —25, 43, 49 fryszerka 39 galena 13, 16—19, 24, 26, 31, 35—37, 40— 43, 46^9 galman 13, 17, 19, 20, 22—26, 31—37, 40— 43, 46, 48, 49 — żelazisty 27 Gdańsk 17 Główna Dyrekcja Górnicza w Kielcach 19 Gorenice 14, 15, 17, 24, 27, 28, 37, 41, 44 Gwarectwo Gustav von Kramsta 21, 36 Gwarectwo Hrabia Henard 28, 29 gwarectwo sztolniowe 16 Hałda Michalska 22, 28, 48 Hałda Szlamna 48 Hałda Wiśniewska 4B Hugo Hohenlohe-Oeringen 24, 28 Hutki 15, 17, 36—39, 46, 47 huty cynku (Będzin, Dąbrowa, Niemcy) 20 .— ołowiu 17, 18 Irzmanówka, wzgórze 48 Jaminia, wzgórze 35 Jaroszowiec 27, 28, 30, 39 Jasiński J. inż. 38 Jeraska, wzgórze 19, 44 Joncykowa Skałka, wzgórze 44 Jura Krakowska-Częstochowska 27 kamieniołom piaskowca 42 — wapienia 35, 39, 43, 45, 49, ryc. 40 kanał odpływowy 36 Karwaciński J., inż. 38 Katowice 42 Kaufman P., mieszcz. krak. 37 kieraty końskie 17, 18, 20 Klemensiewicz F., geom. 18 Klucze 27, 29, 38, 39 „Kochman", las 37 „Kocman", las 37 „Koepego układ" 35 Kombinat Górniczo-Hutniczy BolesłE1" 27, 31—36, 38—41, 43, 45—49 Kompania Kruszcowa Olkuska 18 kopalnia „Aleksander" 26 „Bory" 26, 34, tabl. 9 „Ernest" 26 „Ewa" 25 „Feliks" 25 „Garncarka" 30 „Janina" 29, 35 „Jerzy" 19, 20, 23—25, 34, 49, tabl. 25 „Józef" 19, 20, 23, 24, 37, 38, 41, 43, 46, tabl. 11, 18 „Józef I" 30 „Kazimierz" 30 „Kozioł" 44, tabl. 26 „Leonidas" 19, 23, 44, tabl. 26 „Lidia" 25 limonitów 29, 37, 39—41, 44, 45, 47, 49, ryc. 22, 29, 32, 33, 49, 62, tabl. 14 „Maurycy" 30 „Michałów" 30, tabl. 20 odkrywkowa „Bolesławska" 26, 31, 33, 40, 47, ryc. 4—10, tabl. 6, 24 59 „Czerwony Staw" k. Kluczy 39 „Dąbrówka" 36, 47, tabl. 10 „Jerzy" zob. kopalnia „Jerzy" „Krążek" 38, 40, ryc. 31, tabl. 24 „Rudnica" k. Kluczy 39 „Sławków" 45  „Ujkowska" 26, 48 „Ulisses" zob. kopalnia „Ulisses" „Zurada" 49 „Olkusz" 39 „Sławków" 30 „Staszic" („Stanisław") 26 „Teodor" 30 „Triumwirat" 29,. 40, tabl. 15 „Ulisses" 19—21, 23—26, 31—35, 40 —43, 48, 49, tabl. 6, 24, 25 — „Zeglarka" 37 kopalnie wapienia 39, 43, 45, 46, 49, ryc. 29, 41, 42 — węgla kamiennego 30, 45, ryc. 20, tabl. 20 „Kopaniny" las 41 Kosiński W., inż. 23, 32, 38, 47 »cść. Sw. Jana 33, 39, 46 — Sw. Krzyża 35 Tiozikowa 28 i.ozicl 14, 15, 24, 44 Traków 42, 47 '-'rsmsta G. 21, 22, 28, 31—33, 46 .Krąiefc 15, 19, 20, 27, 32, 40, 48 Królestwo Polskie (Kongresowe) 19 Królewska sztolnia zob. Starczynowska Krzemienne buły 29 Krzywopłoty 35 Itrzykawa 13, 15, 27—29, 40 Krzykawka 15. 27, 28 Księstwo Warszawskie 18 Kubusiak 48 Kuklina Góra (Kuklinowe Góry, Kukli- nowa Góra) 19, 28, 32, 48 Kużniar C, geolog 28 kuźnice (Biskupice, Bolesław, Dobra, Klucze, Kozikowa, Krzykawki, Olkusz, Smoleń, Zlożeniec) 27, 28 Laski 15, 32—34, 36, 47 Leśna sztolnia zob. Czajowska Lgota 41 Lubecki K. 19 Łabęcki H. 47 Łazy 15 Lubieński H. 19 Malobądź 15, 27, 40, 47 marmurołomy 30 maszyna parowa 20—24, 26, 31—34, 36, 37, 42, 44 Mazaniec 15, 18, 49 mennica król. w Olkuszu 16 Minkiewicz A., inż. 25, 41 Modrzejowskie Zakłady Polska Ruda Żelazna (zob. Triumwirat) 29, 40 Mycielski 21 Niesulowice 14, 17, 24, 27, 41 Niesułowice Miejskie 15, 41 Niesulowice Szlacheckie 15, 4! Okniński A., geom. 18 okno sztolni 34, 35, 36, 39, 46 Okradzionów 24, 28, 45 Olkusz 13—20, 24, 25, 28, 30, —42, 45—48 ołów 13, 14, 16, 35 osiedla górnicze (Krążek, Tlukienka) 23 Ostmetall, firma 26 Ostrężnica 37 Parcze 17, 27, 29, 38, 42, tabl. 17 Piaskowa Górka, wzgórze 43 Pilecki J. 39 Pilica 43 piryt 25, 27, 29, 39, ryc. 29 płuczka galeny 15, 17, 18, 20, 48 galeny i galmanu 40 galmanu 20, 26, 35, 39, 42, 43, 46, 49, tabl. 19 Bolesławska 20, 22, 33, ryc. 2, tabl. 4, 7, 8 Bukowska 20, 23, 40, ryc. 19 Julia 24 Olkuska 20, 23, 42 Pomorzany 33, 43, ryc. 45—48 Sławkowska 20 Starczynowska 20, 23, tabl. 23 Podlesie 15. 30, 43, 49 Podlipie 24, 40 polichromia (szesnastowieczna) przedsta wiająca górników 16 Pomorzany 13—15, 17, 24—26, 37, 38, 41 —43 Ponik, rz. 17, 37 Poręba Dzierżna 30 praźalnia rudy 25 Przybylski B. 24, 28 Pszeń 15, 30 Pusch B. 18, 20 Rabsztyn 13, 15, 38 Racławice 15, 28, 30, 43, 44 Renard A. 28 Rensch, geom. 18 Rodaki 27, 39 roznoś 16, 20, 22, 32, 34, 37, 38, 39, 45— 47 Rudnica 27, 28, 30, 39 rudy cynku 13, 19, 20, 26, 28 — ołowiu 13, 26, 28 ~ier_niezno 30 Sikorka (dzielnica Olkusza) 15, 38, 42 Skalskie (dzielnica Olkusza) 15, 20, 42 Skałka, wzgórze 19, 34, 35, Sławków 13, 14, 17—20, 24, 28, 30, 32, 34, 38, 39, 43—47 Sławków-Burki 45 Słowik 20 Smoleń 28 Sperling, firma z Będzina 26, 34 Spółka Rosyjska: Derwitz, Szewców, Po- merancow 23 srebro 13, 14, 16 Stara Wieś 31, 32 Starczynów 14, 15, 19, 20, 28, 34, 45 Starczynówka, rz. 17 Staroolkuska sztolnia zob. Pilecka Stary Olkusz 13—15, 17, 19, 20, 37, 38 Staszic S. 19 stawy osadowe 33, tabl. 7, 8 Steinkeller P. 20 Stymbarg, wzgórze 48 Strzemieszyce 40, 44, 45 Sułoszowa 30 Szklary 30 sztolnia odwadniająca tabl. 3 Bolesławska 22, 23, 20, 31—34, 30, 47, 49, ryc. 1, 11, 12, tabl. 5, 22, 24 Czajowska lub Leśna 16, 20, 23, 31, 32, 35, 47, 48, ryc. 13—16 Czartoryjska 23, 25, 26, 34, 35, 46, 49, tabl. 5, 24  Ostowicka lub Centauryjska 16, 22, 23, 31, 32, 35, 48, ryc. 59—61, tabl. 22 Pilecka lub Slaroolkuska 16, 17, 30 37, 38, 42, 46, ryc. 27, 28, 55, tabl. 19 Ponikowska 16, 17, 20, 23, 25, 37 39, 4l_43, 46, 47, ryc. 23—26, 38, 39, tabl. 11, 13 Ponikowska I 47 Starczynowska lub Królewska 16, 34, 45, 46, tabl. 5, 21 sztolwant 16, 23 Sztola, rz. (daw. Czartoria) 17, 34, 45 szyb. „Aleksander" 32, 33, ryc. 3, tabl. C „Feliks" 42, ryc. 37 „Mieczysław" 32, 35 „Tomasz" 25 „Wiktor" 25, 35, ryc. )7, 18, ic :'■ ' „Włodzimierz" 41 szyby kopalni galeny i galmanu 51, ',-, 36, 37, 40, 44, 46—49, ryc. 21, 22, BC, 32—36, 43, 44, 50—54, 56—58, 62, tabl. 6, 16 — poszukiwawcze 36, 37, 49 Śląskie Kopalnie i Cynkownie Katowice 26, 31 świetliki 16, 34, 35, 37—39, 45, 47 Tarnowskie Góry 20 Tłukienka 14, 15, 19, 27, 34, 35, 45—48 Towarzystwo Będzin-Olkusz 25, 28, 39 Towarzystwo „Francopol" 35, 46 Towarzystwo Francusko-Polskie 25 61 Towarzystwo Górniczo-Przemysłowe Sa turn 24, 25, 28, 36—38, 41, 42, 49 Towarzystwo Kopalni Węgla Zakładów Górniczych i Przemysłowych w Sos nowcu, skrót: Towarzystwo Sosnowiec kie 22, 26, 31 Trzcianka, dopł. Sztoły (Czartorii) 45 Ujków Nowy 15, 37, 47 Ujków Stary 15, 17, 27, 28, 32, 34, 39, 45, 47, 48 Warwas, rz. 40 węgiel kamienny 30, 45 wieża szybowa 33, 35, ryc. 17, 18 Witeradów 13, 15 Wodąca 13, 15, 40, 48, 49 Wydział Górniczy przy Komisji Rząd. Przych. i Skarbu 19 ■■'ydzisl Przemysłu i Kunsztów Kom. Rz. Spraw Wewn. 19 Oysokie Przymiarki, wzgórze 37 Zagłębie Dąbrowskie 24 Zagórze, huta 26 Zakłady Górnicze Olkusz 27 Zakłady Górnicze Bolesław (Zakłady Górniczo-Hutnicze Bolesław) zob. Kom binat Górniczo-Hutniczy Bolesław Zawada 15, 37, 49 Zeitler J.M. 45 Złocieniec 28 Złota Góra 48 Związkowe Muzeum Górnicze w Sosnow cu 46 Zygmunt August król 16, 45 Zurada 15, 24, 27, 28, 36, 43, 49 H SPIS ILUSTRACJI Ryciny 27.Bolesław. Sztolnia odwadniająca zwana Boleslawską. Widok na roznoś od strony okna sztolni. Po obu stronach roznosu stawy osadnikowe . . 65 28.Bolesław. Płuczki galmanu. Staw osadnikowy usytuowany przy roznosie sztolni Bolesiawskiej, na zach. od drogi Bolesław—Laski .... 65 29.Bolesław. Szyb „Aleksander" i budynek nadszybia 66 30.Bolesław. Kopalnia odkrywkowa galeny i galmanu zwana odkrywką Boleslawską. Część zach. odkrywki ze śladami robót etażowych . . 66 31.Bolesław. Kopalnia odkrywkowa galeny i galmanu zwana odkrywką Bo leslawską. Widok pd. części odkrywki 67 32.Bolesław. Kopalnia odkrywkowa galeny i galmanu zwana odkrywką Bolesławską. Widok na część pd.-wsch.; w głębi wieś Ujków Stary . . 67 33.Bolesław. Kopalnia odkrywkowa galeny i, galmanu zwana odkrywką Boleslawską. Fragment odkrywki z widocznym chodnikiem, odsłoniętym podczas eksploatacji 68 34.Bolesław. Kopalnia odkrywkowa galeny i galmanu zwana odkrywką Bolesławską. Droga wyjazdowa z odkrywki 68 35.Bolesław. Kopalnia odkrywkowa galeny i galmanu zwana odkrywką Bolesławską. Wylot szybu kopalni odsłonięty na dnie odkrywki . . 69 36.Bolesław. Kopalnia odkrywkowa galeny i galmanu zwana odkrywką Bolesławską, Widok pd. części odkrywki 69 37.Bolesław. Sztolnia odwadniająca zwana Boleslawską. Okno sztolni i po czątek roznosu 70 38.Bolesław. Sztolnia odwadniająca zwana Bolesławską. Fragment zabez pieczenia brzegów roznosu 70 39.Bukowno. Sztolnia odwadniająca zwana Czarloryjską. Widok roznosu znad okna sztolni. W głębi przepust pod nasypem toru kolejowego . . 71 H. Bukowno. Sztolnia odwadniająca zwana Czartoryjską. Widok na okno sztolni oraz na umocnienia brzegów roznosu ~* 40.Bukowno. Sztolnia odwadniająca zwana Czartoryjską. Fragment roznosu sztolni za przepustem pod ulicą 72 41.Bukowno. Sztolnia odwadniająca zwana Czartoryjską. Roznoś sztolni w lasku miejskim 42.Bukowno. Szyb „Wiktor'! oraz wieża wyciągowa ~^ 43.Bukowno. Szyb „Wiktor11 oraz wieża wyciągowa '* 44.Bukowno. Płuczka galmanu. Hałda popluczkowa '4 45.Burki. Szyby kopalni węgla kamiennego. Szyb usytuowany na skraju lasu 74 46.Bydiin. Szyby kopalni galeny. Zapadlisko szybu przecięte przez nowo zbudowaną drogę  75 47.Gorenice. Szyby kopalni galeny, galmanu i limonitu. Szyb na wzgórzu zwanym „Przymiarki" 7r> 48.Hutki. Sztolnia odwadniająca zwana Ponikowską. Fragment roznosu z ujściem rozr.osu sztolni Pileckiej 76 49.Hutki. Sztolnia odwadniająca zwana Ponikowską. Widok roznosu od strony Hutek 78 50.Hutki. Sztolnia odwadniająca zwana Ponikowską. Widok na roznoś od okna sztolni 77 51.Hutki. Sztolnia odwadniająca zwana Ponikowską. Widok z roznosu na zasypane okno sztolni 77 52.Hutki. Sztolnia odwadniająca zwana Pilecką. Nowy odcinek roznosu przy ujściu do roznosu sztolni Ponikowskiej 78 ?8. Hutki. Sztolnia odwadniająca zwana Pilecką Fragment roznosu w środ kowym biegu "8 29. Klucze. Kopalnia odkrywkowa limonitu, pirytu ^;-.. - wapienia. Widok na odkrywkę zalaną wodą 79 20. Krążek. Szyby kopalni galeny i galmanu 79 53.Krążek. Kopalnia odkrywkowa gsleny i i*:A,^: k; .:  o odkrywką „Krą żek". Widok na pd. cześć odkrywki ... 80 54.Krzykawa. Szyb kopalni limonitu i £,: r?■!;■ .... 80 55.Krzykawa. Szyby kopalni galeny, £?;rc"',vAU i : ilu. Niecka osiadania nad zawalonymi wyrobiskami na p':>:^.; *v ■ : wsi .... 81 56.Niesulowice Szlacheckie. Szyby kopalni ;«■■ galrnanu. Zapadlisko szybu w lesie bukowym „Kopaniny"' . 81 57.NiesuJowice Szlacheckie. Szyby kopalni gaico i galmanu. Szyb usy tuowany na skraju lasu 82 3G. Olkusz. Szyby kopalni galeny i galmanu usytuowane na pn. od drogi Olkusz—Sławków. W gtebi haida szybu „Feliks" oraz świetlik sztolni Ponikowskiej 82 37. Olkusz. Szyb „Feliks" kopalni galeny i galmanu. W głębi duża hałda szybu, obok po prawej hałda świetlika sztolni Ponikowskiej ... 83 33. Olkusz. Sztolnia odwadniająca zwana Ponikowską. Hałda świetlika przy szybie „Feliks" 83 39. Olkusz. Sztolnia odwadniająca zwana Ponikowską. Świetlik sztolni na pn. od miasta _ 84 d0. Olkusz-Parcze. Kamieniołom wapienia. Widok odkrywki od strony daw nej drogi wyjazdowej 84 «■ Pilica. Kopalnia wapienia. Na pierwszym planie dawna odkrywka . . 85 42. Pilica. Kopalnia wapienia. Widok na dawną odkrywkę od strony miasta 85 "3. Podlesie. Szyb kopalni galmanu. Znaki wycięte na buku rosnącym na skraju szybu 86 ■H. Podlesie. Szyby kopalni galmanu. Widok na zapadlisko szybu w lesie „Eluczyna" 86 ■So. Pomorzany. Płuczki galmanu. Ruiny zakładu llotacyjnego. Na dalszym Planie hałdy materiału popłuczkowego 87 46. Pomorzany. Płuczki gałmanu. Pozostałości po wirówkach zakładu flota cyjnego. Po lewej stronie, w głębi, stawy osadnikowe 87 ST- Pomorzany. Płuczki galmanu. Na pierwszym planie taras, na którym stała hala produkcyjna, w głębi kana! dolny zakładu, po bokach doliny hałdy materiału popfuczkowego go 58.Pomorzany. Płuczki galmanu. Z prawej strony widoczny fragment ta rasu górnego, niżej taras dolny z pozostałościami po budynku produk cyjnym; po lewej stronie fragment stawu osadnikowego . . gg 59.Sławków. Szyby kopalni Iimonitu. Zapadliska szybów na zach, od wsi Chwaliboskie, porosłe krzewami gc* 60.Sławków. Szyby kopalni galeny i galmanu. Zapadlisko dużego szybu, w którym umieszczona była prawdopodobnie maszyna parowa, osusza jąca kopalnię „Kozioł" (miejsce ze studnią) ■ .... 89 61.Sławków. Szyby kopalni galeny i galmanu, Widok na zapadliska szybów ze wzgórza Jeraska 90 52. Sławków. Szyby kopalni galeny i galmanu. Fragment cia.gu szybów u podnóża wzgórza Jeraska ... 90 62.Sławków. Szyby kopalni galeny ) galmanu. Fragment ciągu szybów na pd.-zach. od wzgórza Jeraska . .... 91 63.Stary Olkusz. Szyby kopalni galeny i galmanu przy drodze Olkusz— Sławków . 9j 64.Stary Olkusz. Sztolnia odwadniająca zwana Pilecką. Ciąg świetlików sztolni na skraju zagajnika; na pierwszym planie szyby kopalni galeny i galmanu 92 56. Stary Olkusz. Szyby kopalni galeny i galmanu. Przekrój dawnego szybu i chodnika, odkryty podczas obecnej eksploatacji wapienia . 92 57. Stary Olkusz. Szyby kopalni galeny j galmrtnu. Chodniki odkr>tc pod czas obecnej eksploatacji wapienia ....... 93 F8. Stary Olkusz. S?yby k'-^->' ■■ n;*1,-^ ■< "- -~—■>■  'i-oanik z drewnianą obudową, odkryty poć (nn .... 93 59. Ujków Nowy p-!.->!- ~ 'vi iakże Centauryj- ską. Cint; > ^ . , 94 GO. Ujków Niv 1 -.'A-ana także Centauryj- ską. Cia^ ■ ■ ■ 94 61. Ujków Noy  zwana także Centauryj- ską. W fe,iv'u. '-'-i ■ " sztolni oraz początek jej roznosu ... .95 <)2. Żurada. Kopalnia oókij  ,limanu i Iimonitu. Widok bocz- nej ściany odkrywki z wylotem ^hodaiKg - 95 Tablice 65.Mapa sytuacyjna powiatu OIku.sz w obrębie województwa krakowskiego 96 66.Mapa rozmieszczenia zabytków górnictwa w powiecie olkuskim. Opra cował E. Krygier ...■■■ 9t 67.Sztolnie odwadniające w rejonie olkusko-boleslawskim .... 99 68.Bolesław. Płuczka galeny i galmanu oraz fragment sztolni Rolcsławskiej z częścią roznosu. Wg mapy z 1871 r. WAP Katowice AGD nr 5345 . . 99 ■■>■ Sztolnie Starczynowska. Czartoryjska i Bolesiawska oraz kanał od ko palni „Dąbrówka" i odkrywki „Jerzy", „Krążek", „Bolesław Łka" i „Dą brówka". Wg mapy z 1926 r. KGH Zb. kart ■ ■ U0 i?. Bolesław. Kopalnie galmanu „Bolesław" i „Ulisses", szyby „Aleksander i „Wiktor"' oraz odkrywki. Wg mapy z 1926 r. KGH Zb. ka.t. I01 7 Bolesław. Płuczka galeny i galmanu z stawami osadowymi. Wg mapy z 1926 r. KGH Zab. kart 102 8 Bolesław Płuczka galeny i galmanu. Stan obecny. Opracował A. Saładziak 103 9. Siarczynów. Kopalnia galeny i galmanu „Bory". Wg mapy z 1928 r. KGH Zb. kart 104 69.Dąbrówka. Odkrywka i kanał odpływowy z kopalni „Dąbrówka". Wg mapy z 1926 r. KGH Zb. kart 105 70.Stary Olkusz. Kopalnia „Józef". Boczne ramie sztolni Ponikowskiej. Stan z pocz. XX w. KGH Zb. kart 106 71.Sztolnia Ponikowska. Wg mapy z 1787 r. AG AD Zb, kart. nr 507-7 . 107 72.Sztolnia Ponikowska i zapadłe szyby kopalni galeny. Wg mapy z 1761 r. AGAD Zb. kart. nr 565-9 107 73.Kopalnie rudy żelaza w Rudnicy i Jaroszowcu w 1895 r. ,,Pamiqtnik Fizjograficzny", t. 16, 1895 108 74.Krzykawa. Kopalnie rudy żelaza „ ri-iumwirat". KGH Zb. kart. , . 108 75.Zapadłe szyby kopalni galeny Wg mapy z 18% r. Arch. IHKM . . 109 76.Olkusz. Kamieniołom w Parczach. Wg mapy z 1E96 r. Arch. IHKM . 110 77.Stary Olkusz. Zapadłe szyby kop. „Józef" (na pd. od drogi Olkusz—Sław ków). Opracowała K. Skalska 111 78.Stary Olkusz. Płuczka galmanu na roznosić sztolni Pileckiej. Rzut i prze krój wg mapy Krumpla z 1844 r. WAP Katowice AGD nr 5340 . . 112 79.Sławków-Burki. Kopalnia węgla kamiennego „Michałów". Wg mapy z 1866 r. Arch. IHKM nr 5355 113 21. Siarczynów. Sztolnia Starczynowska. Wg mapy Krumpla z 1842 r. KGH Zb. kart 114 S2. Sztolnie Ostowicka i Bolesławska. Wg mapy z 1842 r. KGH Zb. kart. . 115 80.Starczynów. Płuczka galmanu. KGH Zb. kart 115 81.Kopalnia „Ulisses". Zapadłe szyby, końcowe odcinki sztolni Boiesiaw- skiej i Czartoryjskiej oraz odkrywki „Krążek" i „Bolesławska". Opraco wał A. Saładziak jlfj 82.Kopalnie „Jerzy", „Ulisses" i „Bolesław". Zapadłe szyby między Ujko- wem Starym, Tłukienką i Krążkiem. Wg mapy z 1896 r. Arch. IHKM 117 26. Sławków. Zapadłe szyby kopalni galeny i galmanu w Koźle i w rejonie wzgórza Jeraska (kopalnia „Leonidas"). Wg mapy z 1896 r. Arch. IHKM 118

Ustawa z dnia .......…….. 2007 r. o usunięciu symboli komunizmu z życia publicznego w Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1. 1. Symbolami komunizmu w rozumieniu niniejszej ustawy są: 1) nazwy lub ich części oraz przedmioty materialne lub ich części: a) ustanowione jako wyraz gloryfikacji ideologii komunistycznej lub osób, organizacji i ugrupowań, które działały na rzecz zaprowadzenia bądź utrwalenia władzy partii komunistycznej, na rzecz ustanowienia bądź utrwalenia zależności Polski od zagranicznych komunistycznych ośrodków dyspozycji politycznej lub na rzecz międzynarodowej ekspansji komunizmu, b) upamiętniające wydarzenia i zjawiska związane z realizacją celów, o których mowa w lit. a, c) wyrażające inspirowane ideologią komunistyczną negatywne oceny osób, organizacji i ugrupowań, które walczyły o niepodległość Polski lub występowały w obronie praw człowieka; 2) ordery, odznaczenia, odznaki, tytuły honorowe, dyplomy i tym podobne wyróżnienia imiennie przyznane w latach 1944–1989 przez organy państwowe, o których mowa w punkcie 1. 2. Nie uważa się za symbole komunizmu nazw i przedmiotów materialnych niezawierających w swojej treści gloryfikacji komunizmu, a służących upamiętnieniu osób, które wniosły trwały wkład do kultury narodowej niezależnie od swojego zaangażowania politycznego. Art. 2. 1. Ustawę stosuje się do nazw: 1) miejscowości i ich części oraz obiektów fizjograficznych, 2) ulic, placów i dróg wewnętrznych podlegających przepisom o drogach publicznych, 3) instytucji publicznych oraz obiektów budowlanych i innych urządzeń użyteczności publicznej. 2. Ustawę stosuje się do wystawionych na widok publiczny w stałym miejscu przedmiotów materialnych o charakterze pomników, obelisków, popiersi, tablic pamiątkowych, sztandarów, napisów, znaków, ornamentów lub o podobnym charakterze, zwanych dalej „przedmiotami”, z wyjątkiem przedmiotów: 1) położonych w obrębie cmentarzy i innych miejsc pochówku, 2) wystawionych na widok publiczny w ramach działalności muzealnej, naukowej, oświatowej, artystycznej, rozrywkowej lub o podobnym charakterze, niemającej na celu gloryfikacji komunizmu, 3) wpisanych - samodzielnie albo jako część większej całości - do rejestru zabytków. Art. 3. Usunięcie symbolu komunizmu z życia publicznego polega: 1. w przypadku nazwy - na jej zmianie, w której następstwie nazwa ta nie będzie mieć treści określonych w art. 1 ust. 1; 2. w przypadku przedmiotu - na dokonaniu takich przeróbek lub przemieszczeń, w których następstwie treści określone w art. 1 ust. 1 zostaną trwale usunięte albo znajdą się poza widokiem publicznym; 3. w przypadku orderu, odznaczenia, odznaki, tytułu honorowego, dyplomu lub innego wyróżnienia - na jego unieważnieniu, którego skutkiem jest niedopuszczalność wywodzenia z niego jakichkolwiek skutków prawnych. Art. 4. 1. Obowiązek doprowadzenia do stanu zgodnego z wymaganiami art. 3 pkt 1 lub 2, zwany dalej „obowiązkiem”, spoczywa na organie władzy publicznej, właścicielu, podmiocie innego prawa lub zarządcy, który zgodnie ze swymi kompetencjami lub uprawnieniami władny jest dokonać zmiany nazwy albo spowodować wykonanie odpowiednich przeróbek lub przemieszczeń przedmiotu lub jego części, zwanym dalej „zobowiązanym”. 2. Przepis ust. 1 nie uchybia przepisom regulującym prowadzenie określonych prac i właściwości organów w tych sprawach. 3. Kontrolę wykonywania obowiązku sprawuje wojewoda właściwy ze względu na miejsce, w którym nazwa jest używana, albo miejsce, w którym znajduje się przedmiot. 4. Przepisów ust. 3 oraz art. 5 nie stosuje się, jeżeli zobowiązanym jest organ państwowy o ogólnopolskim zakresie działania albo podmiot podległy mu organizacyjnie. 5. W sprawach rozstrzyganych przez wojewodę organem wyższego stopnia jest minister właściwy do spraw administracji publicznej. Art. 5. 1. Jeżeli zobowiązany, który nie podlega organizacyjnie wojewodzie, nie wykonał obowiązku w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy, wojewoda wzywa go do złożenia odpowiednich wyjaśnień, w szczególności przedstawienia planu wykonania obowiązku, pod rygorem zastosowania środków określonych w ust. 2 albo 3. 2. Jeżeli działania wojewody na podstawie ust. 1 nie doprowadziły do wykonania przez organ jednostki samorządu terytorialnego ciążącego na nim obowiązku zmiany nazwy, wojewoda wydaje zarządzenie o wykreśleniu z tej nazwy wyrazu lub wyrazów stanowiących symbol komunizmu. Zarządzenie to wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Przepisy o zaskarżaniu do sądu administracyjnego aktów nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego stosuje się odpowiednio. 3. Jeżeli działania wojewody na podstawie ust. 1 nie doprowadziły do wykonania innego obowiązku niż określony w ust. 2, wojewoda wszczyna postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji nakazującej zobowiązanemu dokonanie niezbędnych, wskazanych w decyzji zmian. 4. Wydanie zarządzenia na podstawie ust. 2 nie stoi na przeszkodzie nakazaniu, w trybie określonym w ust. 3, dokonania niezbędnych przemieszczeń lub przeróbek w odniesieniu do przedmiotów służących oznaczeniu nazwy. Art. 6. 1. Koszty, których poniesienie jest konieczne w celu wykonania obowiązku w sposób zgodny z prawem i uzasadnionym interesem zobowiązanego, pokrywa się z budżetu państwa, jeżeli zobowiązany wystąpi o to do wojewody przed podjęciem odpowiednich prac i nie później niż w ciągu 4 miesięcy od wejścia w życie niniejszej ustawy, przedstawiając ich dokładny opis, szczegółowy kosztorys oraz dowody uzasadniające planowane wydatki. 2. Wojewoda wydaje decyzję o przyznaniu kwoty pieniężnej na pokrycie kosztów, o których mowa w ust. 1, po zbadaniu zasadności wniosku. Decyzja ta powinna określać w szczególności wysokość przyznanej kwoty i jej przeznaczenie, warunki i termin wypłaty oraz sposób i termin rozliczenia. 3. Wojewoda sprawuje kontrolę spełnienia wymagań określonych w decyzji, o której mowa w ust. 2, dotyczących wykorzystania i rozliczenia wypłaconej kwoty. Jeżeli wymagania te nie zostały spełnione, wojewoda wydaje decyzję nakazującą zwrot pobranej kwoty w całości albo odpowiedniej części wraz z odsetkami ustawowymi od dnia pobrania. Art. 7. Wolne od opłat jest postępowanie przed organami administracji publicznej i sądami w sprawach: 1. uregulowanych w art. 4–6, 2. dotyczących uwzględnienia zmiany nazwy, dokonanej na podstawie niniejszej ustawy, we wszelkiego rodzaju rejestrach i dokumentach prowadzonych lub wydanych na podstawie odrębnych przepisów. Art. 8. Od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nieważne z mocy samego prawa są imiennie przyznane ordery, odznaczenia, odznaki, tytuły honorowe, dyplomy i inne wyróżnienia, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2, zwane dalej „wyróżnieniami”. Art. 9. 1. Minister właściwy do spraw administracji publicznej, zwany dalej „ministrem”, podaje do wiadomości publicznej, w szczególności w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, imienne wykazy wyróżnień nieważnych na mocy art. 8, obejmujące każdorazowo oznaczenie aktu przyznania danego wyróżnienia, z uwzględnieniem imienia i nazwiska osoby wyróżnionej w brzmieniu przyjętym w tym akcie. 2. W zakresie dotyczącym wyróżnień nadanych przez Sejm lub Radę Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej albo wcześniej przez organ o podobnym charakterze wykaz, o którym mowa w ust. 1, wymaga uprzedniego zatwierdzenia przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Minister dokonuje sprostowania błędów zawartych w wykazach, o których mowa w ust. 1. Sprostowanie podaje się do wiadomości publicznej w taki sam sposób, w jaki podany był wykaz. 4. Sprostowania, o którym mowa w ust. 3, minister dokonuje z urzędu lub na wniosek osoby objętej wykazem albo jej spadkobiercy. Odmowa sprostowania następuje w formie decyzji. Art. 10. 1. Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wydaje nieodpłatnie opinię w sprawie oceny historycznej dokonywanej na podstawie art. 1, jeżeli zachodzi w tej sprawie uzasadniona wątpliwość, a o wydanie takiej opinii zwrócił się właściwy organ władzy publicznej lub zobowiązany. 2. Jeżeli o wydanie opinii, o której mowa w ust. 1, zwrócono się w związku z postępowaniem prowadzonym na podstawie niniejszej ustawy, organ prowadzący to postępowanie zawiesza je na czas rozpatrzenia sprawy przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Art. 11. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Uzasadnienie Projektowana ustawa o usunięciu symboli komunizmu z życia publicznego w Rzeczypospolitej Polskiej będzie stanowić od dawna oczekiwany akt usunięcia z życia publicznego pozostałości symboli dawnego porządku politycznego. Nie można dłużej tolerować obecności w sferze publicznej symboli tego, co przyniosło Polsce i Narodowi zniewolenie i upokorzenia i co stanowi zaprzeczenie wartości deklarowanych w preambule do Konstytucji RP, na których oparty jest dzisiejszy ład ustrojowy. Fakt, że istnieją pojedyncze osoby i środowiska, które z różnych powodów (natury ideologicznej albo pozaideologicznej) sprzeciwiają się usunięciu określonych symboli komunizmu, nie może powstrzymywać ustawodawcy przed wdrożeniem projektowanych działań. Sfera publiczna podlega bowiem kategorii dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP), a w konsekwencji indywidualne i partykularne upodobania czy rachuby muszą w tej sferze ustąpić wobec naczelnych wartości wolnej Rzeczypospolitej, a także wobec szacunku dla uczuć tych obywateli, którzy dalszą obecność symboli komunizmu w sferze publicznej odczuwają jako upokorzenie, drwinę z ofiar komunizmu oraz wyraz sprzeczności między ocenami i wartościami zawartymi w preambule i art. 13 Konstytucji RP oraz wielu ustawach a realiami życia codziennego. Oczyszczenie życia publicznego z symboli komunizmu powinno dokonać się w trzech sferach. Po pierwsze, chodzi o nazwy różnych obiektów i urządzeń przeznaczonych do użytku publicznego. Zmiany nazwy powinien dokonać ten, kto władny jest to uczynić na dotychczasowych zasadach ogólnych. W przypadku nazw ulic i placów chodzi o podjęcie odpowiedniej uchwały przez właściwy organ samorządu terytorialnego. Ani treść projektowanej ustawy, ani akty, jakie będą wydawane na jej postawie, nie narzucają samorządowi terytorialnemu żadnych określonych nazw w miejsce tych, które muszą zniknąć jako symbole komunizmu. Ustawa stwarza zachętę do dobrowolnej zmiany nazwy i przyjęcia nowej nazwy, swobodnie wybranej przez zainteresowanych. Dopiero w razie opieszałości podmiotu władnego dokonać takiej zmiany wkraczałby w imieniu państwa wojewoda. Również jednak w takim wypadku interwencja mieć będzie charakter czysto negatywny - będzie polegać na wykreśleniu z nazwy elementów mających wymowę prokomunistyczną, a nie na wprowadzeniu nowych treści pozytywnych. Wszelkie obawy, że projektowana ustawa wprowadza centralizację czy uszczuplenie kompetencji samorządu terytorialnego w sferze nazewnictwa, są więc całkowicie bezpodstawne. Po drugie, chodzi o spowodowanie zniknięcia z widoku publicznego materialnych symboli komunizmu. Zgodnie z dotychczasowym rozumieniem w polskim prawie atrybutu „publiczności”, chodzi o przedmioty materialne usytuowane w taki sposób, że ich widok jest dostępny większej liczbie nieoznaczonych z góry osób. Odpowiednich przeróbek lub przemieszczeń powinien dokonać ten, kto jest władny to uczynić w ramach swoich praw majątkowych lub kompetencji zarządczych. Wdrożenie przymusu państwowego - w ramach praworządnych procedur, przewidujących w szczególności możliwość zaskarżenia decyzji administracyjnej do sądu - będzie ostatecznością. Obowiązek wykonania przeróbek lub przemieszczeń, o których mowa, mieści się w dopuszczalnych konstytucyjnie ograniczeniach prywatnej własności i innych praw majątkowych (por. art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Należy podkreślić, że intencją projektodawców jest zerwanie z publicznie wyrażaną pochwałą komunizmu i jego przedstawicieli jako takich. Ustawa nie obejmie natomiast nazw i przedmiotów upamiętniających np. wybitnych twórców kultury narodowej (Władysław Broniewski, Julian Tuwim, Jan Brzechwa i inni), którzy w dłuższym czy krótszym okresie swojego życia ulegali komunistycznym mirażom, jeżeli dana nazwa bądź dany przedmiot nie wyraża pochwały komunizmu (art. 1 ust. 1). W takich wypadkach chodzi bowiem o uznanie dla nieprzemijających wartości, jakie pozostawili oni po sobie jako twórcy, nie zaś o aprobowanie ich wyborów politycznych. Trzecią sferą projektowanej regulacji są ordery, odznaczenia, odznaki, tytuły honorowe i tym podobne wyróżnienia imiennie przyznane za zasługi na rzecz komunizmu przez komunistyczne władze państwowe w latach 1944–1989. Projektowana ustawa nie obejmuje sytuacji wyróżnienia kogoś np. za działalność społecznie użyteczną, lecz dotyczy jedynie takich przypadków, gdy działania wyróżnionego były podejmowane z pobudek politycznych, a jego „zasługi” bezpośrednio wiązały się z umacnianiem komunistycznej ideologii lub komunistycznej władzy jako takich. Obowiązujące obecnie ustawy nie wiążą z dawnym wyróżnieniem przez władze komunistyczne za zasługi na rzecz komunizmu wymiernych korzyści prawnych. Wyróżnienie to straci natomiast charakter oficjalny i nie będzie tytułem do jakichkolwiek roszczeń w przyszłości. Objęte ustawą ordery, odznaczenia i tytuły honorowe stracą ważność z mocy samego prawa z dniem wejścia w życie projektowanej ustawy. Sukcesywnie publikowane obwieszczenia właściwego ministra zawierające wykazy wyróżnień, które utraciły ważność, będą mieć charakter deklaratoryjny, to znaczy będą potwierdzać istniejący, wynikający wprost z ustawy stan prawny. Ich publikowanie będzie mieć walor zarówno porządkowy, jak i poznawczo-edukacyjny. Osoby fizyczne i jednostki organizacyjne, na które projektowana ustawa nakłada obowiązki pociągające za sobą określone koszty, mają prawo do ich pokrycia z budżetu państwa, pod warunkiem dopełnienia wymagań formalnych, których ustanowienie jest konieczne, aby nie dopuścić do nadużyć (art. 6). Zważywszy, że obowiązek dokonania odpowiednich przeróbek lub przemieszczeń przedmiotów materialnych powstaje z dniem wejścia w życie projektowanej ustawy, uzasadnione jest uzależnienie prawa do pokrycia od złożenia wniosku w ciągu 4 miesięcy od wejścia ustawy w życie. Ponadto bez ponoszenia jakichkolwiek opłat obywatele i przedsiębiorstwa będą mogli występować o uwzględnienie brzmienia ich adresów we wszelkiego rodzaju rejestrach i dokumentach urzędowych i sądowych (art. 7). Koszty realizacji projektowanej ustawy są w tej chwili trudne do dokładnego oszacowania. Obsługa administracyjna projektowanej ustawy w zasadzie nie wymaga przeznaczenia specjalnych środków finansowych. Wyjątkiem są środki na wypłaty przewidziane w art. 6. Zastrzeżenie, że prawo do otrzymania środków z budżetu zależy od złożenia wniosku przez osobę zainteresowaną w ciągu 4 miesięcy od wejścia ustawy w życie, umożliwi swego rodzaju inwentaryzację potrzeb i precyzyjne zaplanowanie środków budżetowych na rok 2008.

Art. 1. 1. Symbolami komunizmu w rozumieniu niniejszej ustawy są: 1) nazwy lub ich części oraz przedmioty materialne lub ich części: a)ustanowione jako wyraz gloryfikacji ideologii komunistycznej lub osób, organizacji i ugrupowań, które działały na rzecz zaprowadzenia bądź utrwalenia władzy partii komunistycznej, na rzecz ustanowienia bądź utrwalenia zależności Polski od zagranicznych komunistycznych ośrodków dyspozycji politycznej lub na rzecz międzynarodowej ekspansji komunizmu, b)upamiętniające wydarzenia i zjawiska związane z realizacją celów, o których mowa w lit. a, c)wyrażające inspirowane ideologią komunistyczną negatywne oceny osób, organizacji i ugrupowań, które walczyły o niepodległość Polski lub występowały w obronie praw człowieka; 2) ordery, odznaczenia, odznaki, tytuły honorowe, dyplomy i tym podobne wyróżnienia imiennie przyznane w latach 1944–1989 przez organy państwowe, o których mowa w punkcie 1. 2. Nie uważa się za symbole komunizmu nazw i przedmiotów materialnych niezawierających w swojej treści gloryfikacji komunizmu, a służących upamiętnieniu osób, które wniosły trwały wkład do kultury narodowej niezależnie od swojego zaangażowania politycznego. Art. 2. 1. Ustawę stosuje się do nazw: 1) miejscowości i ich części oraz obiektów fizjograficznych, 2) ulic, placów i dróg wewnętrznych podlegających przepisom o drogach publicznych, 3) instytucji publicznych oraz obiektów budowlanych i innych urządzeń użyteczności publicznej. 2. Ustawę stosuje się do wystawionych na widok publiczny w stałym miejscu przedmiotów materialnych o charakterze pomników, obelisków, popiersi, tablic pamiątkowych, sztandarów, napisów, znaków, ornamentów lub o podobnym charakterze, zwanych dalej „przedmiotami”, z wyjątkiem przedmiotów: a)położonych w obrębie cmentarzy i innych miejsc pochówku, b)wystawionych na widok publiczny w ramach działalności muzealnej, naukowej, oświatowej, artystycznej, rozrywkowej lub o podobnym charakterze, niemającej na celu gloryfikacji komunizmu, wpisanych – samodzielnie albo jako część większej całości – do rejestru zabytków. Art. 3. Usunięcie symbolu komunizmu z życia publicznego polega: 1)w przypadku nazwy – na jej zmianie, w której następstwie nazwa ta nie będzie mieć 2)treści określonych w art. 1 ust. 1; 3)w przypadku przedmiotu – na dokonaniu takich przeróbek lub przemieszczeń, w których następstwie treści określone w art. 1 ust. 1 zostaną trwale usunięte albo znajdą się poza widokiem publicznym; 4)w przypadku orderu, odznaczenia, odznaki, tytułu honorowego, dyplomu lub innego wyróżnienia – na jego unieważnieniu, którego skutkiem jest niedopuszczalność 5)wywodzenia z niego jakichkolwiek skutków prawnych. Art. 4. 1. Obowiązek doprowadzenia do stanu zgodnego z wymaganiami art. 3 pkt 1 lub 2, zwany dalej „obowiązkiem”, spoczywa na organie władzy publicznej, właścicielu, podmiocie innego prawa lub zarządcy, który zgodnie ze swymi kompetencjami lub uprawnieniami władny jest dokonać zmiany nazwy albo spowodować wykonanie odpowiednich przeróbek lub przemieszczeń przedmiotu lub jego części, zwanym dalej „zobowiązanym”. 2. Przepis ust. 1 nie uchybia przepisom regulującym prowadzenie określonych prac i właściwości organów w tych sprawach. 3. Kontrolę wykonywania obowiązku sprawuje wojewoda właściwy ze względu na miejsce, w którym nazwa jest używana, albo miejsce, w którym znajduje się przedmiot. 4. Przepisów ust. 3 oraz art. 5 nie stosuje się, jeżeli zobowiązanym jest organ państwowy o ogólnopolskim zakresie działania albo podmiot podległy mu organizacyjnie. 5. W sprawach rozstrzyganych przez wojewodę organem wyższego stopnia jest minister właściwy do spraw administracji publicznej. Art. 5. 1. Jeżeli zobowiązany, który nie podlega organizacyjnie wojewodzie, nie wykonał obowiązku w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy, wojewoda wzywa go złożenia odpowiednich wyjaśnień, w szczególności przedstawienia planu wykonania obowiązku, pod rygorem zastosowania środków określonych w ust. 2 albo 3. 2. Jeżeli działania wojewody na podstawie ust. 1 nie doprowadziły do wykonania przez organ jednostki samorządu terytorialnego ciążącego na nim obowiązku zmiany nazwy, wojewoda wydaje zarządzenie o wykreśleniu z tej nazwy wyrazu lub wyrazów stanowiących symbol komunizmu. Zarządzenie to wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Przepisy o zaskarżaniu do sądu administracyjnego aktów nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego stosuje się odpowiednio. 3. Jeżeli działania wojewody na podstawie ust. 1 nie doprowadziły do wykonania innego obowiązku niż określony w ust. 2, wojewoda wszczyna postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji nakazującej zobowiązanemu dokonanie niezbędnych, wskazanych w decyzji zmian. 4. Wydanie zarządzenia na podstawie ust. 2 nie stoi na przeszkodzie nakazaniu, w trybie określonym w ust. 3, dokonania niezbędnych przemieszczeń lub przeróbek w odniesieniu do przedmiotów służących oznaczeniu nazwy. Art. 6. [...] (artykuł 6 wyrzucam bo mówi on o tym tylko kto ma finansować zmianę tablic itp.- dop. A.W) Art. 7. [...] (artykuł 7. wyrzucam bo mówi o trybie zmian nazw) Art. 8. Od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nieważne z mocy samego prawa są imiennie przyznane ordery, odznaczenia, odznaki, tytuły honorowe, dyplomy i inne wyróżnienia, o których mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2, zwane dalej „wyróżnieniami”. Art. 9. 1. Minister właściwy do spraw administracji publicznej, zwany dalej „ministrem”, podaje do wiadomości publicznej, w szczególności w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, imienne wykazy wyróżnień nieważnych na mocy art. 8, obejmujące każdorazowo oznaczenie aktu przyznania danego wyróżnienia, z uwzględnieniem imienia i nazwiska osoby wyróżnionej w brzmieniu przyjętym w tym akcie. 2. W zakresie dotyczącym wyróżnień nadanych przez Sejm lub Radę Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej albo wcześniej przez organ o podobnym charakterze wykaz, o którym mowa w ust. 1, wymaga uprzedniego zatwierdzenia przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Minister dokonuje sprostowania błędów zawartych w wykazach, o których mowa w ust. 1. Sprostowanie podaje się do wiadomości publicznej w taki sam sposób, w jaki podany był wykaz. 4. Sprostowania, o którym mowa w ust. 3, minister dokonuje z urzędu lub na wniosek osoby objętej wykazem albo jej spadkobiercy. Odmowa sprostowania następuje w formie decyzji. Art. 10. 1. Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wydaje nieodpłatnie opinię w sprawie oceny historycznej dokonywanej na podstawie art. 1, jeżeli zachodzi w tej sprawie uzasadniona wątpliwość, a o wydanie takiej opinii zwrócił się właściwy organ władzy publicznej lub zobowiązany. 2. Jeżeli o wydanie opinii, o której mowa w ust. 1, zwrócono się w związku z postępowaniem prowadzonym na podstawie niniejszej ustawy, organ prowadzący to postępowanie zawiesza je na czas rozpatrzenia sprawy przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Art. 11. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

USTAWA

z dnia 22 lipca 2007 r.

o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Art. 1. 1. Ustawa określa:
1) zasady i tryb ustalania, dokonywania zmian i znoszenia urzędowych nazw miejscowości i ich części oraz urzędowych nazw obiektów fizjograficznych;
2) zasady działania Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych;
3) sposób ustalania i ogłaszania wykazów urzędowych nazw miejscowości i ich części oraz obiektów fizjograficznych.
2. Przepisów ustawy nie stosuje się do ustalania, gdy urzędową nazwę określa odrębna ustawa.

Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) jednostka osadnicza - wyodrębniony przestrzennie obszar zabudowy mieszkaniowej wraz z obiektami infrastruktury technicznej zamieszkany przez ludzi;
2) kolonia - jednostkę osadniczą powstałą jako rezultat ekspansji miejscowości poza obszar wcześniej istniejącej zabudowy, w szczególności: kolonię miasta, kolonię wsi;
3) miasto - jednostkę osadniczą o przewadze zwartej zabudowy i funkcjach nierolniczych posiadającą prawa miejskie bądź status miasta nadany w trybie określonym odrębnymi przepisami;
4) miejscowość - jednostkę osadniczą lub inny obszar zabudowany odróżniające się od innych miejscowości odrębną nazwą, a przy jednakowej nazwie - odmiennym określeniem ich rodzaju;
5) miejscowość niezamieszkana - miejscowość, w której nie przebywa stale lub nie jest zameldowana na pobyt stały co najmniej jedna osoba;
6) miejscowość zamieszkana - miejscowość, w której stale przebywa lub jest zameldowana na pobyt stały co najmniej jedna osoba;
7) obiekt fizjograficzny - wyodrębniony składnik środowiska geograficznego, w szczególności: nizinę, wyżynę, wzgórze, pasmo górskie, górę, szczyt góry, przełęcz, dolinę, kotlinę, jaskinię, rzekę, kanał, jezioro, zatokę, bagno, staw, sztuczny zbiornik wodny, wodospad, las, kompleks leśny, uroczysko, półwysep, wyspę;
8) osada - niewielką jednostkę osadniczą na terenie wiejskim o odmiennym (wyróżniającym się) charakterze zabudowy albo zamieszkaną przez ludność związaną z określonym miejscem lub rodzajem pracy, w szczególności: osadę młyńską, osadę leśną, osadę rybacką, osadę kolejową, osadę po byłym państwowym gospodarstwie rolnym; osada może być samodzielna lub może stanowić część innej jednostki osadniczej;
9) osiedle - zespół mieszkaniowy stanowiący integralną część miasta lub wsi;
10) przysiółek - skupisko kilku gospodarstw położonych poza zabudową wsi stanowiące integralną część wsi;
11) rodzaj miejscowości - określenie charakteru miejscowości ukształtowanej w procesie rozwoju osadnictwa, w szczególności: miasto, osiedle, wieś, osada, kolonia, przysiółek i ich części;
12) wieś - jednostkę osadniczą o zwartej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych nieposiadającą praw miejskich lub statusu miasta.

Art. 3. 1. Urzędowe nazwy ustala się, zmienia i znosi dla:
1) miejscowości zamieszkanych i ich części;
2) miejscowości niezamieszkanych i ich części;
3) obiektów fizjograficznych.
2. Przy ustalaniu urzędowych nazw, o których mowa w ust. 1, określa się również rodzaj danej miejscowości lub obiektu fizjograficznego. Do określenia i zmiany rodzaju miejscowości lub obiektu fizjograficznego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące ustalania i zmian ich nazw.

Rozdział 2

Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych

Art. 4. 1. Tworzy się Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, zwaną dalej "Komisją", jako organ ustalania, dokonywania zmian i znoszenia urzędowych nazw miejscowości i ich części oraz obiektów fizjograficznych, zwanych dalej "urzędowymi nazwami".
2. Komisja działa przy Ministerstwie Samorządów Terytorialnych i jest przez nie powoływana.
3. Do zadań Komisji należy:
1) opiniowanie wniosków o ustalenie, zmianę lub zniesienie urzędowych nazw;
2) opiniowanie projektów wykazów.
3) wnioskowanie o ustalenie, zmianę lub zniesienie urzędowych nazw miejscowości niezamieszkanych i ich części;
4) wyrażanie opinii w innych sprawach dotyczących realizacji ustawy.
4. Minister Samorządów Terytorialnych określi, w drodze rozporządzenia:
1) tryb pracy Komisji, uwzględniając konieczność zapewnienia sprawnej pracy Komisji;
2) wysokość wynagrodzenia przysługującego członkom za udział w posiedzeniach Komisji, uwzględniając, że maksymalna wysokość wynagrodzenia nie może przekroczyć 25 000VLN.

Art. 5. 1. W skład Komisji wchodzą:
1) przewodniczący, którym jest przedstawiciel nauki z dziedziny językoznawstwa,
2) zastępca przewodniczącego,
3) sekretarz, którym jest przedstawiciel Ministerstwa Samorządów Terytorialnych
4) sześciu członków powoływanych przez Ministerstwo Samorządów Terytorialnych i Ministerstwo Spraw Obywatelskich - z dziedzin: językoznawstwa, historii, geografii i kartografii;
5) po jednym przedstawicielu: Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Dziedzictwa Narodowego .
2. Minister Samorządów Terytorialnych odwołuje członka Komisji w przypadku:
1) złożenia rezygnacji;
2) wniosku organu, który zgłosił kandydata na członka.
3) nieudolnej pracy
3. Koszty działalności Komisji są pokrywane z budżetu państwa w części, której dysponentem jest Ministerstwo Samorządów Terytorialnych.

Rozdział 3

Urzędowe nazwy miejscowości i ich części oraz obiektów fizjograficznych

Art. 6. 1. Urzędowa nazwa jest ustalana:
1) dla miejscowości i ich części - w pierwszym i drugim przypadku deklinacji, a dla miast i wsi - także w formie przymiotnikowej utworzonej od ustalonej nazwy;
2) dla obiektów fizjograficznych - w pierwszym i drugim przypadku deklinacji.
2. Podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Republiki są obowiązane używać urzędowych nazw ustalonych zgodnie z niniejszą ustawą, z uwzględnieniem odpowiednich przypadków deklinacji.

Art. 7. 1. Urzędowe nazwy, z zastrzeżeniem art. 1 ust. 2, ustala, zmienia lub znosi, w drodze rozporządzenia, Minister Samorządów Terytorialnych, po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa w art. 8.
2. Rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, powinno określać dotychczasową nazwę urzędową, nazwę po zmianach, rodzaj miejscowości lub obiektu fizjograficznego, pierwszy i drugi przypadek deklinacji, a w przypadku nazw miast i wsi - również formę przymiotnika utworzonego od tej nazwy.

Art. 8. 1. Urzędowa nazwa jest ustalana, zmieniana lub znoszona na wniosek obywateli, zamieszkujących obszar położenia miejscowość lub obiektu fizjograficznego.
2. Obywatele przedstawiają wniosek, o którym mowa w ust. 1, Ministrowi Samorządów Terytorialnych.
3. Urzędowa nazwa może być ustalona, zmieniona lub zniesiona przez Ministra Samorządów Terytorialnych z jego inicjatywy, a także z inicjatywy Komisji. Przed ustaleniem, zmianą lub zniesieniem urzędowej nazwy Minister Samorządów Terytorialnych występuje do rady gminy, starosty, właściwego miejscowo wojewody i Komisji, a w przypadku obiektu fizjograficznego także zarządu województwa - o opinię. Opinia rady gminy jest poprzedzana przeprowadzeniem konsultacji z mieszkańcami miejscowości, której sprawa dotyczy.
4. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1) uchwałę rady gminy w sprawie wystąpienia o ustalenie, zmianę lub zniesienie urzędowej nazwy, wraz z uzasadnieniem;
2) w przypadku obiektu fizjograficznego - także opinie zarządów województw, na których terenie obiekt się znajduje;
3) omówienie wyników konsultacji przeprowadzonych z mieszkańcami miejscowości, której wniosek dotyczy;
4) opinię Wojewody, na którego terenie jest położona miejscowość lub obiekt fizjograficzny, jako właściwego w sprawach geodezji i gospodarki gruntami;
5) mapę topograficzną z zaznaczonymi granicami miejscowości, jej części lub obiektu fizjograficznego, będących przedmiotem wniosku;
5. Wymóg zasięgnięcia opinii uznaje się za spełniony:
1) w przypadku niewyrażenia opinii, o których mowa w ust. 3, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wystąpienia o opinię;
2) w przypadku niewyrażenia opinii, o których mowa w ust. 4 pkt 2 i 4, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wystąpienia o opinię.
6. Wojewoda jest obowiązany przekazać Ministrowi Samorządów Terytorialnych wniosek, o którym mowa w ust. 1, nie później niż w ciągu 14 dni od jego otrzymania, dołączając swoją opinię. Wniosek przekazany przez wojewodę podlega zaopiniowaniu przez Komisję.
7. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, składa się Ministrowi Samorządów Terytorialnych w terminie 30 dni, przed datą ustalenia, zmiany lub zniesienia urzędowej nazwy.
8. Ustalenie, zmiana lub zniesienie urzędowych nazw następuje z dniem 1 następnego miesiąca.
9. W przypadku negatywnego rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, Minister Samorządów Terytorialnych zawiadamia niezwłocznie, za pośrednictwem wojewody, wnioskodawcę o przyczynach nieuwzględnienia wniosku.

Rozdział 4

Wykazy urzędowych nazw miejscowości i ich części oraz obiektów fizjograficznych

Art. 9. 1. Minister Samorządów Terytorialnych, w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie ustawy, ustali, w drodze rozporządzenia, wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części oraz, w 60 dni, wykaz urzędowych nazw obiektów fizjograficznych, zwane dalej "wykazami",
2. Urzędowe nazwy podaje się w wykazach w pierwszym przypadku deklinacji, w kolejności alfabetycznej, z określeniem rodzaju miejscowości lub obiektu fizjograficznego, określeniem umiejscowienia w jednostkach zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa oraz z podaniem końcówki drugiego przypadku deklinacji, a dla miast i wsi również formy przymiotnikowej nazwy.
3. W wykazach podaje się także:
1) współrzędne geograficzne obiektów fizjograficznych;
2) w przypadku części miejscowości - nazwę miejscowości, do której dana część należy.
4. Minister Samorządów Terytorialnych ogłasza, w drodze obwieszczenia, aktualne wykazy urzędowych nazw miejscowości i ich części oraz obiektów fizjograficznych. Wykaz znajduje się na forum sejmu w dziale Ministerstwo Samorządów Terytorialnych.

Rozdział 5

Przepisy i końcowe

Art. 1. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia Uchwalenia.